Chiny proponują kontrole eksportu 40 technologii z obszaru AI, biomedycyny i fotowoltaiki oraz wprowadzają rejestrację przed eksportem

Chińskie Ministerstwo Handlu i Ministerstwo Nauki i Technologii opublikowały 2026-10-16 Obwieszczenie nr 48 z 2026 r., otwierając konsultacje publiczne w sprawie projektu nowelizacji Katalogu technologii objętych zakazem i ograniczeniem eksportu. Według obwieszczenia nowelizacja dodałaby 40 technologii w trzech dziedzinach: 23 w sztucznej inteligencji, 5 w biomedycynie i 12 w fotowoltaice. Uwagi można składać od 2026-10-16 do 2026-11-15. Jako podstawę prawną ministerstwa wskazują chińską ustawę o handlu zagranicznym oraz chińskie przepisy o imporcie i eksporcie technologii.

W obszarze AI obwieszczenie wymienia technologie związane z dużymi modelami, agentami, klastrami obliczeniowymi i przetwarzaniem informacji. Stwierdza, że technologie, które weszły już do domeny publicznej, na przykład poprzez publikacje open source lub artykuły naukowe, nie byłyby objęte katalogiem. Pozycje biomedyczne dotyczą terapii komórkowych i genowych, leków opartych na małych kwasach nukleinowych oraz mikroorganizmów chorobotwórczych; w przypadku zagranicznych umów licencyjnych nieprzenoszących własności ministerstwa twierdzą, że zastosowanie miałyby ułatwienia, takie jak licencjonowanie automatyczne. Pozycje fotowoltaiczne obejmują produkcję polikrzemu, płytek i ogniw, a zakres rozciąga się na kluczowe i podstawowe urządzenia, w których technologie te są ucieleśnione. Szczegółowy zakres techniczny określa załącznik, który nie był częścią analizowanych tu materiałów.

Katalog rozróżnia technologie, których eksport jest całkowicie zakazany, i technologie, których eksport jest ograniczony. Serwis TechNode Global podał, że wśród 40 technologii jest 14 całkowitych zakazów eksportu i 26 pozycji ograniczonych. Według TechNode proponowane pozycje zakazane obejmują systemy samodzielnie generujące lub modyfikujące złośliwy kod oraz niektóre kluczowe technologie dużych modeli trenowanych na wrażliwych danych krajowych, a pozycje ograniczone — wspomagane przez AI wykrywanie podatności oraz technologie związane z zaawansowanymi modelami, agentami i infrastrukturą obliczeniową. W przypadku technologii ograniczonych wdrożenie za granicą może, jak podał TechNode, zostać uznane za eksport, ale chińskie firmy prowadzące własne zagraniczne centra chmurowe lub obliczeniowe, wytwarzające chipy za granicą, prowadzące wspólne badania lub uczestniczące w pracach normalizacyjnych mogą kwalifikować się do licencjonowania uproszczonego lub automatycznego. Według doniesień magazynu Fortune i agencji Associated Press ograniczeniom mogłyby podlegać modele o liczbie parametrów wynoszącej 2 biliony lub więcej albo o pewnych wiodących w skali światowej zdolnościach, a uwzględniono też niektóre technologie projektowania chipów dla procesorów AI i układów pamięci. Projekt nie wymienia konkretnych modeli.

Niezależnie od konsultacji obwieszczenie wprowadza tymczasowy obowiązek rejestracji ze skutkiem natychmiastowym. Od dnia publikacji do formalnego wejścia w życie znowelizowanego katalogu eksporterzy technologii muszą przed eksportem jakiejkolwiek technologii wymienionej w załączniku zarejestrować się na platformie handlu technologiami Ministerstwa Handlu. Eksport rozpoczęty, lecz jeszcze niezakończony, mieści się w zakresie rejestracji. Obwieszczenie wymienia objęte sytuacje: przeniesienie własności technologii za granicę, na przykład cesję własności intelektualnej; udzielenie licencji na krajową technologię do użytku za granicą; zmianę właściciela lub faktycznego kontrolującego krajową technologię na podmiot zagraniczny; oraz inne przypadki określone przez ministerstwo w drodze zawiadomienia. Rejestracja musi zawierać podstawowe informacje o eksporterze i odbiorcy, kraj lub region przeznaczenia, technologię i jej planowane zastosowanie oraz oczekiwaną wartość eksportu. TechNode zauważył, że rejestracja to co innego niż uzyskanie ostatecznej zgody na podstawie proponowanego katalogu.

Rzecznik Ministerstwa Handlu nazwał w oświadczeniu środki koniecznymi i wymienił m.in. bezpieczeństwo narodowe — podały Fortune i Associated Press, według których oświadczenie ma na celu wzmocnienie dolnej granicy bezpieczeństwa, zapobieganie niewłaściwemu użyciu i nadużyciom oraz utrzymanie AI pod kontrolą człowieka. TechNode przytoczył stanowisko ministerstwa, że działanie nie jest wymierzone w żaden konkretny kraj, region ani podmiot, a większość technologii AI pozostałaby swobodnie eksportowalna; dostęp do usług przez API, strony internetowe, aplikacje lub oprogramowanie jako usługa zasadniczo nie byłby uznawany za eksport technologii dużych modeli, gdy nie dochodzi do przekazania technologii ograniczonej. Fortune i AP umieściły propozycję w kontekście nasilającego się wyścigu technologicznego z krajami takimi jak USA, zauważając, że restrykcje pod przewodnictwem USA odcięły w ostatnich latach Chiny od najbardziej zaawansowanych chipów AI i urządzeń do ich produkcji, a projekt pojawił się, gdy oba kraje czyniły postępy w rozmowach o bezpieczeństwie AI i mechanizmie powiadamiania o incydentach. Główny analityk Omdia Lian Jye Su, cytowany przez Fortune i AP, ocenił, że ruch można odczytywać jako odpowiedź na zachodnie wymogi suwerenności wobec kluczowych technologii, a starszy ekonomista Natixis Gary Ng stwierdził, że dostęp do technologii staje się coraz bardziej rozdrobniony. Ostateczny katalog może się jeszcze zmienić po konsultacjach.