ESA, Rosalind Franklin prototipinin sekiz günlük çöl testiyle Mars gezgini operasyonlarını prova etti

Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) bildirdiğine göre ExoMars Rosalind Franklin gezgininin bir prototipi, eylül ayında sekiz gün boyunca İspanya'nın güneydoğusundaki Tabernas Çölü'nde toplam 220 metre yol aldı ve yaklaşık 1.200 kilometre uzaktaki bir bilim ekibi tarafından yönlendirildi. Ajans, Avrupa'nın dört bir yanından yaklaşık 100 bilim insanı ve mühendisi bir araya getiren çalışmayı, gezginin 2030'da Mars'a ulaştığında karşılaşabileceği koşullar için bir prova olarak tanımlıyor. Prototipin adı Charlie.

ESA'ya göre Tabernas, kısmen arazisi Mars'a benzediği için seçildi. Gezegen bilimci Elliot Sefton-Nash, bölgenin jeolojisi ve mineralojisinin, ekibin bilim operasyonlarını, yorumlama ve karar alma süreçlerini baskı altında sınayacak kadar gerçekçi bir senaryo kurmasına olanak tanıdığını söyledi. Charlie'yi Airbus üretti; prototip, Rosalind Franklin'in hedeflere ulaşmak ve tehlikelerden kaçınmak için bizzat kullanacağı rehberlik, seyrüsefer ve kontrol yazılımıyla çalıştı.

Bilim ekibi, İtalya'nın Torino kentindeki ALTEC'e ait Gezgin Operasyonları Kontrol Merkezi'nden (ROCC) çalışarak, gezginin gönderdiği görüntüleri, yeraltı radar ölçümlerini ve spektral verileri kullanıp yaşam belirtileri aramak için en umut verici noktaları seçti; ESA bu aramayı görevin ana hedefi olarak belirtiyor. Veriler, Rosalind Franklin'in cihazlarının prototiplerinden geldi: uzak ve geniş açılı görüntüler için PanCam kameraları, CLUPI yakın çekim kamerası, Enfys spektrometresi ve WISDOM yere nüfuz eden radarı. ESA'ya göre bu cihazlar, eski mikrobiyal faaliyetin izlerini aramak üzere tasarlandı.

Rosalind Franklin'in gezgin operasyonlarını yöneten Luc Joudrier, “Gezgin tıkır tıkır çalıştı.” dedi. Joudrier, ekibin Charlie'nin kendi başına keşif yapmasına da izin verdiğini, altıncı gün gezginin kimse sürmeden 60 metreden fazla yol aldığını ve seyrüsefer hatasının %1'in altında kaldığını söyledi. Her şey basit değildi. ExoMars gezgin ve iniş modülü sistem mühendisi Chiara Lombardi, bir yamacın dikliğinin gezginin verilerinden kestirilmesinin zor olduğunu söyledi; ekip önce temkinli bir rota seçti, ardından eğimin hafif olduğunu doğrulamak için dijital yükseklik haritası kullandı. Yağmur da bir gün çöl testlerini kesintiye uğrattı; Lombardi, ekiplerin beklenmedik bir şey olduğunda planlarını ve önceliklerini değiştirmeyi öğrendiğini söyledi.

Gezgin konumunu, ölçümlerini ve görüntülerini gönderirken Torino'daki planlamacılar ve bilim insanları bir sonraki günü hazırlamak için gece gündüz çalıştı; ESA'ya göre bu, gerçek görevin işlemesi öngörülen biçimi yansıtıyordu. ExoMars proje bilimcisi Jorge Vago, “Zaman lüksümüz olmayacak, bu yüzden Mars'taki her günü değerlendirmeliyiz.” dedi. ESA, kampanyanın tamamının 20 gün sürdüğünü ve günlük veri aktarımlarıyla teknolojilerin ve prosedürlerin zorlu bir ortamda sınanmasını kapsadığını belirtiyor. İspanya'daki çalışmaları Airbus UK düzenledi, İtalya'daki kontrol merkezi tarafını The Open University üstlendi; gezgin görevinin endüstriyel ekibine ise Thales Alenia Space liderlik ediyor. 2027 yazı için planlanan bir sonraki saha testinin, Mars yörüngesindeki ExoMars Trace Gas Orbiter ile bağlantılı yeni zorluklarla daha karmaşık olması öngörülüyor.